Cuộc tranh cãi lớn của Trung Quốc

The polite fiction that there is only one China has helped keep the peace in East Asia.
Có một viễn cảnh tươi đẹp rằng chỉ có chính sách “một Trung Quốc” mới có thể đảm bảo hòa bình tại Đông Á.

But it is becoming harder to sustain.
Nhưng việc duy trì chính sách này đang càng trở nên khó khăn hơn.

WHEN Donald Trump, then America’s president-elect, said on December 11th that “I don’t know why we have to be bound by a one-China policy” he ripped aside one of the oldest sticking-plasters in the world of diplomacy.
Trong bài phát biểu của mình vào ngày 11/12, khi Donald Trump – người sau này đắc cử tổng thống Mỹ – nói rằng: “Tôi không biết tại sao chúng ta lại phải bị ràng buộc bởi chính sách một Trung Quốc”, ông đã gạt đi vai trò của một trong những trụ cột duy trì hòa bình thế giới lâu đời nhất trong thế giới ngoại giao.

That he stuck it back on again two months later, telling Xi Jinping, China’s president, that he would honour the one-China policy “at President Xi’s request”, does not alter the fact that an American leader had questioned a basic feature of Asian security.
Hai tháng sau đó, Trump nhắc lại vấn đề này khi trao đổi với ngài Tập Cận Bình – Chủ tịch Trung Quốc rằng ông sẽ tôn trọng chính sách một Trung Quốc “theo yêu cầu của Chủ tịch Tập Cận Bình”, mà không làm thay đổi thực tế là nhà lãnh đạo nước Mỹ đã đặt nghi vấn về điểm mấu chốt của an ninh châu Á.

Nor does Mr Trump’s reversal solve problems with the one-China formula, on which peace be­tween Taiwan and China has depended, that were evident well before his election.
Sự thay đổi của ông Trump cũng không giải quyết được những vấn đề nảy sinh từ chính sách một của Trung Quốc – nền tảng duy trì hòa bình giữa Đài Loan và Trung Quốc Đại Lục, điều này đã được minh chứng rõ ràng trước khi diễn ra bầu cử tại Mỹ.

If they worsen, the two sides’ frozen con­flict could heat up.
Nếu những vấn đề này trở nên xấu đi, “chiến tranh lạnh” giữa hai bên sẽ có thể nóng trở lại.

The one-China formula is not so much fraught with ambiguities as composed of them.
Chính sách một Trung Quốc không chứa đựng nhiều điểm mập mờ như lý do xây dựng chính sách này.

China itself does not actually have a one-China policy.
Bản thân Trung Quốc không thực sự có chính sách nào về một Trung Quốc.

It has what it calls a one- China principle, which is that there is only one China, with its government in Beijing.
Trung quốc có một thứ mà nước này gọi là nguyên tắc một Trung Quốc, rằng chỉ có một đất nước Trung Hoa với chính quyền đặt ở Bắc Kinh.

It regards Taiwan as a renegade Chinese province and refuses diplomatic recogni­tion to any country that recognises Taiwan as a state.
Nước này coi Đài Loan là một tỉnh phản bội của Trung Quốc và từ chối công nhận ngoại giao đối với bất kỳ nước nào công nhận Đài Loan là một quốc gia.

Yet this rigid principle can be bent.
Tuy nhiên, nguyên tắc cứng nhắc này có thể bị bẻ cong.

In 2015 President Xi met the island’s then-president, Ma Ying-jeou, for what would have looked to innocent eyes very much like a bilateral summit of heads of state.
Vào năm 2015, cuộc gặp mặt giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Đài Loan Mã Anh Cửu được nhìn nhận khách quan là khá giống với cuộc gặp gỡ giữa các nguyên thủ quóc gia.

And China looks the other way, albe­it with some fulmination, when America sells arms to Taiwan—a traffic which, in 1982, America said it would phase out, but continues to this day.
Và chính quyền Trung Quốc cố tình làm lơ, mặc cho sự cuồng nộ khi Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan trong khi đã hứa sẽ xóa bỏ dần những thương vụ như thế này vào năm 1982 như việc này đến nay vẫn còn tiếp diễn.

America does not accept the one-China principle.
Mỹ không chấp nhận nguyên tắc một Trung Quốc.

Instead it has the one-China policy, which acknowledges that China has such a principle—not quite the same thing.
Thay vào đó, nước này có chính sách một Trung Quốc của riêng mình, thừa nhận rằng Trung Quốc có một nguyên tắc như vậy – nhưng không hoàn toàn giống với của Trung Quốc.

America does not recognise Chinese sovereignty over Taiwan, nor does it recog­nise Taiwan as an independent state.
Mỹ không công nhận chủ quyền của Trung Quốc đối với Đài Loan, cũng như không công nhận Đài Loan là một quốc gia độc lập.

It does plenty of trade with it, though.
Dù cho, nước này có rất nhiều thương mại với Đài Loan.

Small as it is, Taiwan is the ninth-largest buyer of American exports, outstripping Italy and India.
Tuy có diện tích nhỏ, Đài Loan là thị trường tiêu dùng lớn thứ chín của xuất khẩu Mỹ, vượt xa Ý và Ấn Độ.

America’s unofficial ties with the is­land are closer than many countries’ dip­lomatic links.
Mối quan hệ không chính thức của Hoa Kỳ với quốc đảo này gần gũi hơn so với quan hệ ngoại giao của Mỹ với nhiều quốc gia.

The American Institute in Taiwan, a private not-for-profit institution with headquarters in Washington, dc, looks like an embassy and acts like one, too.
Viện Hoa Kỳ ở Đài Loan, một tổ chức phi lợi nhuận tư nhân có trụ sở chính tại thủ đô Washington, trông giống như một đại sứ quán và cũng hoạt động như một đại sứ quán.

The Taiwan Relations Act of 1979 com­mits America to helping Taiwan defend it­self against invasion and embargoes, deeming any coercion of the island to be “of grave concern to the United States”.
Đạo luật Quan hệ Đài Loan năm 1979 ghi nhận cam kết của Mỹ trong việc giúp Đài Loan tự vệ chống xâm lược và các hình thức cấm vận, coi việc tạo sức ép lên quốc đảo này là “mối quan tâm sâu sắc đối với Hoa Kỳ”.

In Taiwan itself the one-China formula has an even stranger history.
Ở Đài Loan, chính sách một Trung Quốc có một lịch sử ly kỳ.

It is rooted in the fiction that the island’s first president, Chiang Kai-shek, who fled there in 1949 after losing a civil war to Mao Zedong’s communists, would one day recapture the whole of China.
Nó bắt nguồn từ câu chuyện về vị tổng thống đầu tiên của hòn đảo này, Tưởng Giới Thạch, đã chạy trốn đến đây vào năm 1949 sau khi thất bại trong cuộc nội chiến với Đảng cộng sản của Mao Trạch Đông, với ý nghĩ một ngày nào đó sẽ thu phục lại toàn bộ Trung Quốc.

Hence Taiwan’s official name, the Republic of China.
Do đó tên chính thức của Đài Loan là Trung Hoa Dân Quốc.

Thus the party that Chiang led, the Kuomintang (kmt), and the Chinese government can both subscribe to an agreement called the “1992 consensus”, which says that there is only one China but recognises that the two sides disagree about what that means in practice, thus piling fudge upon ambiguity.
Do đó, Quốc Dân Đảng do Tưởng lãnh đạo cũng với chính quyền Trung quốc cũng ký tên vào một thỏa thuận được gọi là “Đồng thuận 1992”, ghi nhận rằng chỉ có một nước Trung Hoa nhưng thừa nhận rằng hai bên bất đồng về ý nghĩa trên thực tế của thuật ngữ này, khiến cho sự mập mờ ngày càng trở nên mông lung.

Taiwan’s other major political party, the Democratic Progressive Party (dpp), rejects both the 1992 consensus and the one-Chi­na principle more generally.
Đảng chính trị lớn khác của Đài Loan, Đảng Dân chủ Tiến bộ (dpp), bác bỏ “Đồng thuận 1992” và nói chung là cả nguyên tắc một Trung Quốc.

But its leader, Tsai Ing-wen, who succeeded the kmt’s Mr Ma as president last year, prefers not to do so openly.
Tuy nhiên, lãnh đạo Đảng này, bà Thái Anh Văn, người kế nhiệm ông Mã vào năm ngoái, không muốn thực hiện ý định này một cách công khai.

In most areas of politics this surfeit of uncertainty would be worrying.
Trong hầu hết các lĩnh vực chính trị, việc quá thiếu tính kiên định là rất đáng lo ngại.

Yet the agreement not to look too closely at the contradiction of “one China” has kept an uneasy peace across the Taiwan Strait.
Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn chưa xem xét kỹ càng về mâu thuẫn trong việc chính sách “một Trung Quốc” đã không dễ dàng để giữ gìn sự bình yên ở khu vực eo biển Đài Loan.

There have been political crises—most re­cently in the mid 2000s—and in 1996 China fired missiles towards the island while Chi­nese leaders scowled for the cameras.
Đã có các cuộc khủng hoảng chính trị xảy ra, gần đây nhất vào giữa những năm 2000- và vào năm 1996, Trung Quốc đã bắn tên lửa về phía hòn đảo này trong khi các nhà lãnh đạo Trung Quốc lại cau mày với ống kính máy ảnh.

But by and large it has worked well enough for all three sides to want to maintain it.
Nhưng nhìn chung chính sách này đã đạt hiệu quả cho cả ba bên tiếp tục muốn duy trì nó.

But this equilibrium of incommensura­ble interests depends on certain conditions being right: that China continues to get richer, confirming its leaders’ optimism; that people on each side of the strait do not come to see each other as enemies; that Asia remains more or less stable, so the sides do not get caught up in other con­flicts; and that, ifthe worst comes to the worst, America’s armed forces will step in to keep the peace.
Nhưng sự cân bằng giữa các lợi ích không tương xứng này phụ thuộc vào một số điều kiện nhất định: Trung Quốc tiếp tục trở nên giàu có hơn, khẳng định bởi sự lạc quan của các nhà lãnh đạo, rằng nhân dân ở hai bờ eo biển không xem nhau như kẻ thù; rằng châu Á nói chung vẫn duy trì sự ổn định, do đó các bên không bị mắc kẹt trong các cuộc xung đột khác; Và nếu điều tồi tệ nhất xảy ra, các lực lượng vũ trang của Mỹ sẽ can thiệp để giữ gìn hòa bình thế giới.

All these conditions are now changing.
Tất cả những điều kiện này đều đang thay đổi.

China’s economy has been slowing.
Kinh tế Trung Quốc đang tăng trưởng chậm lại.

And Asia is no longer so stable.
Và châu Á không còn ổn định như trước nữa.

Mr Trump has threatened to impose tariffs on Chinese ex­ports, risking a trade war.
Ngài Trump đe dọa áp đặt thuế quan đối với hàng xuất khẩu của Trung Quốc, có nguy cơ gay ra một cuộc chiến tranh thương mại.

Chinese territori­al claims over various islands are heighten­ing tensions: America’s secretary of state, Rex Tillerson, told the Senate that America must be able to limit Chinese access to dis­puted islands in the South China Sea.
Các tuyên bố chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc đối với các hòn đảo khác khiến căng thẳng gia tăng: Bộ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ, Rex Tillerson, phat biểu trước Thượng viện rằng Mỹ phải có khả năng kiềm chế việc Trung Quốc tiếp cận các đảo là đối tượng tranh chấp ở Biển Đông.

Mr Trump confirmed to Shinzo Abe, Japan’s prime minister, that their two countries’ defence treaty covers the Senkaku islands, which China calls the Diaoyu.
Ông Trump đã xác nhận với thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe rằng hiệp định quốc phòng hai nước cũng bao gồm đảo Senkaku, mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư.

And while Mr Trump and Mr Abe were meeting, North Korea conducted its first post-Trump missile test.
Và trong khi cuộc gặp mặt giữa ông Trump và ông Abe đang diễn ra, Bắc triều Tiên lại tiến hành cuộc thử tên lửa đầu tiên sau đoạn Tweet của ông Trump trên mạng xã hội.

A month before, North Korea’s leader, Kim Jong Un, had claimed his country would soon test its first intercontinental ballistic missile, which could hit the American mainland, though that was not what was tested.
Một tháng trước, nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong Un, đã tuyên bố rằng Triều tiên sẽ sớm đưa vào thử nghiệm loại tên lửa đạn đạo xuyên lục địa đầu tiên của nước này, đây là loại vũ khí có khả năng tấn công vào lãnh thổ đất liền của Hoa Kỳ, mặc dù đó không phải là mục đích của cuộc thử nghiệm.

In re­sponse to Mr Kim’s threats America is field­ing a missile-defence system in South Ko- rea—to which China vociferously objects.
Đáp trả những đe dọa của ông Kim, Mỹ đang triển khai một hệ thống phòng thủ tên lửa ở hàn Quốc, nhưng vấp phải sự phản đối kịch liệt từ phía Trung Quốc.

Taiwan might seem like the eye of the storm.
Đài Loan dường như đang nằm ở tâm bão.

Yet China still holds a threat of inva­sion, or blockade, over the island, and it sometimes shows signs of wanting to bring things towards a head.
Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn là mối đe dọa xâm lược, hoặc phong tỏa hòn đảo này, và đôi khi nước này còn có dấu hiệu muốn ưu tiên thực hiện điều này.

In 2013 Mr Xi sent a tremor across the strait when he told Vincent Siew, Taiwan’s vice-president, that their conflict “cannot be passed on from generation to generation”.
Năm 2013, ông Tập đã gửi một thông điệp qua phía bên kia eo biển khi ông nói với Vincent Siew, phó Tổng thống Đài Loan, rằng cuộc xung đột của họ “không thể tiếp diễn từ thế hệ này sang thế hệ khác”.

It sounded as if the president’s patience was starting to wear thin.
Có vẻ như sự kiên nhẫn của ngài Chủ tịch đã bắt đầu cạn kiệt.

Relations between China and Taiwan have been through fraught times before, though, without breaking down complete­ly.
Mối quan hệ giữa Trung Quốc và Đài Loan đã trải qua những thời kỳ đầy khó khăn trước đây, mặc dù, tuy không phải chấm dứt hoàn toàn.

And there are three reasons for thinking that, in the short term at least, things will not go horribly wrong this time.
Và có ba lý do để nghĩ rằng, lần này mọi thứ sẽ không rơi vào sai lầm nghiêm trọng, ít nhất là trong thời gian ngắn.

The mainland has around 1,400 land- based missiles aimed at Taiwan, plus an unknown number of air- and sea- launched ones.
Đại lục có khoảng 1,400 tên lửa đất đối nhằm vào Đài Loan, cộng thêm một số tên lửa không đối và hải đối.

Despite the presence of anti-missile defences—both American Pa­triot missiles and Taiwan’s own systems— the island’s air bases and many of its other defences might be quickly destroyed by all that firepower.
Mặc dù có sự hiện diện của hệ thống phòng thủ tên lửa – cả tên lửa Patriot của Mỹ và cả các hệ thống tên lửa của Đài Loan – các căn cứ không quân của hòn đảo và nhiều hệ thống phòng thủ khác của nước này có thể nhanh chóng bị phá hủy bởi tất cả các hỏa lực đó.

But an invasion requires troops on the ground—ground which, in this case, lies the other side of 180km of open water.
Nhưng một cuộc xâm lược đòi hỏi phải có những lực lượng quân đội có căn cứ trên mặt đất, và trong trường hợp này là cách 180km ở bên kia dại dương.

And Taiwan’s surviving forces could make that voyage very unpleasant.
Và lực lượng đặc công của Đài Loan có thể khiến chuyến đi đó trở nên rất khó khăn.

Mr Yang says that, for an invasion to suc­ceed, China would need promptly to de­stroy 85% or more of Taiwan’s own mis­siles; if half of Taiwan’s missiles survived the first wave of attacks, China’s invasion force would be vulnerable.
Ông Dương nói rằng, để xâm lược thành công, Trung Quốc sẽ cần tiêu diệt nhanh chóng 85% hoặc nhiều hơn số lượng tên lửa của Đài Loan; Nếu một nửa số tên lửa của Đài Loan vượt qua đợt tấn công đầu tiên, lực lượng tấn công của Trung Quốc sẽ dễ bị chọc thủng.

Chinese officials are encouraging suspi­cion.
Quan chức Trung Quốc đang khuyến khích nghi ngờ.

The number of Chinese tourists to Taiwan has fallen by more than a third in the past year, largely because bureaucrats have made it harder to travel.
Số lượng khách du lịch Trung Quốc đến Đài Loan đã giảm hơn một phần ba trong năm qua, chủ yếu là do các quan chức đã khiến cho việc du lịch đến nước này trở nên khó khăn hơn.

The simple and natural solution is to admit there are two Chinas.
Giải pháp đơn giản và thuận theo tự nhiên là thừa nhận có hai Trung Quốc.

But the com­munist government is not ready to do that.
Nhưng chính quyền cộng sản chưa sẵn sàng để làm điều đó.

Instead, it is forcing the Taiwanese and Americans to deal with the fraying ambi­guities of a one-China policy, as all three move slowly towards a new, more danger­ous endgame.
Thay vào đó, điều này buộc người Đài Loan và người Mỹ phải đối mặt với những mập mờ mơ hồ trong chính sách một Trung Quốc, vì cả ba bên đều dần tiến tới một cuộc chiến kết thúc mới nguy hiểm hơn.


Source: The Economist

(Dịch bởi Thanh Truc Bui) – 21/6/17
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s